“Weet hij ook wat er gisteren is gebeurd?” Dat is de tweede vraag die ik krijg, meestal direct na de eerste over betalen. Het eerlijke antwoord: uit zichzelf niet. Een taalmodel is getraind tot een bepaald moment en weet daarna niets meer. Alles wat een assistent over vandaag zegt, komt uit een zoekopdracht die hij op dat moment doet, en of hij die doet, hoe, en wat hij je laat zien, verschilt per tool en per laag.
Dit is deel 2 van zes. Deel 1 ging over het verschil tussen gratis en betaald. Dit deel gaat over één vraag: welke van de vijf weet wat er vandaag gebeurt, en hoe zie je waar het vandaan komt?
Drie dingen om op te letten
Het eerste is of de assistent zelf besluit te zoeken. ChatGPT doet dat volgens zijn eigen helpdocument: stel een vraag over iets actueels en hij gaat zoeken zonder dat je erom vraagt. Gemini zoekt via Google en zet de bronnen onder het antwoord; wanneer hij precies zoekt, zegt Google niet. Bij Claude zet je zoeken per gesprek aan met de plusknop linksonder; staat dat uit, dan antwoordt hij uit zijn geheugen. Perplexity is andersom gebouwd: daar is zoeken het uitgangspunt en het gesprek de bijzaak. Grok zoekt op het web én op X, en bij de andere assistenten komt X in de documentatie niet voor.
Het tweede is of je een bron te zien krijgt. Alle vijf tonen inmiddels verwijzingen, maar niet even nadrukkelijk. Perplexity zet ze in de zin zelf, genummerd. Claude belooft in zijn documentatie een verwijzing bij elk antwoord dat op zoeken leunt. ChatGPT en Gemini zetten een knop “Bronnen” onder het antwoord, en soms een verwijzing in de tekst. Grok noemt “live citaties van primaire bronnen” als kenmerk.
Het derde is wat gratis mag. Zoeken zelf zit bij alle vijf in de gratis laag. Het diepere werk, een onderzoek dat minutenlang tientallen pagina’s leest en een rapport schrijft, is waar de betaalmuur staat. Bij Claude is dat alleen betaald. Bij Perplexity krijg je gratis één zo’n onderzoek per maand, en drie keer per dag de zwaardere zoekstand. ChatGPT en Gemini noemen geen getal, alleen “beperkt” en een teller in het scherm.
De tabel
Gepeild op 6 september 2026. Wat er bij gratis staat, staat ook bij betaald; de rechterkolom noemt alleen wat erbij komt.
| Zoekt uit zichzelf | Bron zichtbaar | Gratis | Betaald erbij | |
|---|---|---|---|---|
| ChatGPT | Ja, of via het gereedschapsmenu | Knop “Bronnen”, soms verwijzing in de tekst | Zoeken, beperkt diep onderzoek | Meer diep onderzoek, teller in het scherm |
| Claude | Nee, per gesprek aanzetten | Verwijzing bij elk antwoord dat zocht | Zoeken en plaatjes zoeken; een lang artikel laten samenvatten vreet je limiet op | Onderzoeksstand die meerdere zoekopdrachten op elkaar stapelt |
| Gemini | Via Google, geen knop | Knop “Bronnen”, ook naar je eigen Gmail of Drive als je dat koppelt | Zoeken, diep onderzoek met een daglimiet zonder getal, vanaf 18 jaar | Hogere daglimiet |
| Grok | Ja, web én X | “Live citaties” volgens de site | Zoeken op web en X | Hogere limiet, meerdere agenten tegelijk |
| Perplexity | Altijd | In de zin, genummerd | Onbeperkt basiszoeken, drie zware per dag, één onderzoek per maand | Zware zoekstand per week, onderzoek per maand, zelf het model kiezen |
Wat ik zelf zie
Mijn eigen nieuwsvoorziening loopt via Grok, en dan niet als chat. Op X draaien drie automatiseringen op een gratis account: twee sturen me elke dag internationaal wijn- en drankennieuws, één het Nederlandse. Ik gebruik dat voor mijn eigen educatie, het geeft inspiratie voor content, en ik gebruik het vaak om dingen uit te zoeken en om nieuws naar anderen te sturen. Het X-deel is wat Grok hier apart zet; bij de andere assistenten komt X niet voor.
Wat ik niet doe, is iets overnemen zonder het na te kijken. Ik check altijd alles, en vaak nog een keer. Bij wijn pak ik er soms een boek bij. Dat klinkt ouderwets naast een assistent met bronvermelding, maar de bronvermelding is precies waar het misgaat: een verwijzing bewijst dat er een pagina bestaat, niet dat de pagina zegt wat de assistent beweert. ChatGPT schrijft dat zelf in zijn helpdocument: open de bron en kijk of hij het antwoord draagt.
ChatGPT, Claude, Gemini en Perplexity heb ik voor deze vraag niet apart getest. Wat er over die vier in de tabel staat, komt uit hun eigen documentatie, en niet uit een week nieuws volgen.
Kanttekening: wie zoekt er eigenlijk
Als ChatGPT zoekt, herschrijft hij je vraag tot een of meer zoekopdrachten en stuurt die naar een zoekpartner, volgens zijn eigen helpdocument Microsoft of Shopify. Staat het geheugen aan, dan gaat wat hij over je onthouden heeft mee in die herschreven vraag: woon je in Utrecht en eet je vegetarisch, dan zoekt hij daarop. Claude zoekt plaatjes via Bing. Gemini zoekt via Google en kan, als je dat toestaat, ook in je eigen mail en bestanden zoeken. Elke zoekopdracht is dus ook een bericht naar buiten, en wat erin zit bepaal je maar half. Deel 4 gaat daarover.
De tweede kanttekening is de bron zelf. Een assistent die zoekt, leest wat het web hem geeft, en het web is vol met pagina’s die door een andere assistent zijn geschreven. Hoe meer je op de verwijzing vertrouwt, hoe belangrijker het wordt om af en toe naar het boek te grijpen.
Wat je morgen doet
Stel je assistent een vraag over iets van vandaag en klik op de bron die hij eronder zet. Lees die pagina tot je de zin vindt die het antwoord draagt. Vind je hem niet, dan weet je wat een verwijzing waard is.
Veelgestelde vragen
Kan ik gratis een AI het nieuws laten volgen?
Ja. Zoeken zit bij alle vijf in de gratis laag. Wil je elke dag automatisch een overzicht, dan kan dat bij Grok op X, ook op een gratis account.
Waarom zegt Claude soms dat hij iets niet weet?
Omdat zoeken bij Claude per gesprek aanstaat of uit. Zet het aan met de plusknop linksonder in het gesprek, dan zoekt hij wél.
Bronnen: zoeken in ChatGPT, diep onderzoek in ChatGPT, zoeken in Claude, onderzoek in Claude, Deep Research in Gemini, bronnen in Gemini, Grok, plannen Perplexity. Gepeild 6 september 2026.