De conferentie heette Soevereiniteit & Overheid. De zaal was vol mensen die wisten dat het onderwerp urgent is, maar het niet eens waren over waarom.
Dat is misschien wel de meest eerlijke beschrijving van de staat van dit debat.
Wat er op het spel staat
Digitale soevereiniteit klinkt als een technisch probleem. Dat is het niet. Het is een politiek probleem met een technische component. Als je die volgorde omdraait, kom je altijd op de verkeerde plek uit.
De kern: Europa is structureel afhankelijk van technologie die buiten Europa wordt gemaakt, beheerd en bewaard. Amazon, Microsoft, Google — de cloudinfrastructuur waarop overheidsdiensten draaien, valt grotendeels onder Amerikaans juridisch toezicht. En steeds vaker ook onder Chinese invloed, via hardware in netwerken.
Voor SVB betekent dat iets concreets. We verwerken gegevens van miljoenen Nederlanders: AOW-gerechtigden, gezinnen met kinderbijslag, mensen die recht hebben op een uitkering. Dat zijn geen abstracte datapunten. Dat zijn mensen.
De verkeerde framing
De vraag is niet of die gegevens goed beveiligd zijn. De vraag is wie de regels bepaalt over hoe ze gebruikt mogen worden. En of we daar iets over te zeggen hebben als de infrastructuur van buiten Europa is.
Wat me op de conferentie opviel: het debat wordt te vaak gevoerd als keuze tussen veiligheid en snelheid. Open versus gesloten. Europees versus Amerikaans. Dat is de verkeerde framing.
Soevereiniteit betekent niet dat je alles zelf bouwt. Het betekent dat je keuzes kunt maken. Dat je niet vastzit aan een leverancier omdat er geen alternatief is. Dat je kunt controleren, auditen, en stoppen als dat nodig is.
eIDAS en wat er verandert
eIDAS 2.0 en de Europese Digitale Identiteitsportemonnee zijn pogingen om dat op Europese schaal te organiseren. Bij SVB kijken we naar de implicaties: hoe verandert onze relatie met burgers als zij hun eigen identiteitsgegevens beheren? Wat betekent dat voor onze systemen, onze processen, onze verantwoordelijkheid?
Dat zijn geen kleine vragen. En de antwoorden zijn nog niet klaar.
Dat is ook niet erg. Maar het vraagt dat we ophouden te wachten op technische oplossingen voor politieke keuzes die nog niet zijn gemaakt. De infrastructuur volgt de beslissing. Niet andersom.
Wie dit debat overlaat aan technici, verliest het. Niet omdat technici het niet begrijpen. Maar omdat de kern van de vraag gaat over waarden, niet over architectuur.